بخش سوم: وقتی منافع شخصی به ماندگاری سرکوب کمک می‌کند

تا اینجا درباره کسانی صحبت کردیم که فقر، تهدید و وابستگی اقتصادی می‌تواند قدرت انتخابشان را محدود کند. اما گروه دیگری هم وجود دارد که نه از سر اجبار، بلکه آگاهانه و برای رسیدن به ثروت، مقام، نفوذ و منافع شخصی با ساختارهای سرکوب همکاری می‌کنند.

برای مثال، فردی را تصور کنید که از موقعیت مالی و اجتماعی مناسبی برخوردار است، اما برای به دست آوردن مقام بالاتر، قراردادهای اقتصادی یا امکانات ویژه، به صاحبان قدرت نزدیک می‌شود. او برای حفظ این امتیازات ممکن است از تصمیم‌های ناعادلانه حمایت کند، سرکوب مردم را توجیه کند یا حتی در اجرای آن مشارکت داشته باشد.

البته همان‌طور که قبلاً هم گفتیم، صرف کار کردن در ادارات دولتی یا داشتن ارتباط با مسئولان به معنای همدستی در سرکوب نیست. مردم برای تأمین زندگی خود به کار و درآمد نیاز دارند. موضوع ما کسانی هستند که آگاهانه از موقعیت و نفوذ خود برای نقض حقوق دیگران استفاده می‌کنند یا در برابر دریافت امتیاز، به اجرای سیاست‌های سرکوبگرانه کمک می‌کنند.

یکی از نمونه‌های این همکاری را می‌توان در رابطه حکومت‌ها با برخی افراد بانفوذ محلی دید. فردی که در میان مردم اعتبار دارد، ممکن است با حمایت از یک تصمیم ناعادلانه، به پذیرفته شدن آن کمک کند یا مخالفت مردم را کاهش دهد. اگر چنین فردی در برابر دریافت مقام، پول یا امتیاز، آگاهانه از اعتبار خود برای توجیه سرکوب استفاده کند، در واقع نفوذ اجتماعی خود را در خدمت حفظ قدرت قرار داده است.

در جمهوری اسلامی ایران نیز شبکه‌های وابسته به قدرت، از طریق دسترسی ویژه به منابع اقتصادی، قراردادها، موقعیت‌های اداری و امتیازات سیاسی، می‌توانند منافع برخی افراد و گروه‌ها را به ادامه حکومت گره بزنند. در چنین شرایطی، کسانی که از این روابط سود می‌برند، ممکن است برای حفظ امتیازات خود از سیاست‌های ناعادلانه حمایت کنند یا در اجرای آنها نقش داشته باشند.

این مسئله در بلوچستان اهمیت ویژه‌ای دارد. در جامعه‌ای که مردم با محرومیت اقتصادی، تبعیض و کمبود فرصت‌ها روبه‌رو هستند، همکاری آگاهانه افراد بانفوذ با سیاست‌های سرکوبگرانه می‌تواند آسیب بیشتری به مردم وارد کند. به‌ویژه زمانی که فردی به جای استفاده از موقعیت خود برای دفاع از حقوق جامعه، از مشکلات و نیازهای همان مردم برای کسب منفعت شخصی استفاده می‌کند.

اما آسیب این نوع همکاری فقط به یک فرد یا یک خانواده محدود نمی‌شود. وقتی افرادی برای حفظ مقام و منافع خود به اجرای سیاست‌های ناعادلانه کمک می‌کنند، می‌توانند راه اعتراض و مطالبه حقوق را دشوارتر کنند، بی‌اعتمادی را میان مردم افزایش دهند و به ادامه تبعیض و محرومیت کمک کنند.

در نتیجه، ممکن است یک فرد امروز از همکاری با قدرت سود ببرد، اما پیامدهای این همکاری برای سال‌ها بر زندگی هزاران نفر باقی بماند. فرصت‌هایی که از مردم گرفته می‌شود، حقوقی که نادیده گرفته می‌شود و ترسی که در جامعه گسترش پیدا می‌کند، هزینه‌هایی هستند که تمام جامعه می‌پردازد.

اینجاست که معنای جمله سیمون دوبووار روشن‌تر می‌شود. حکومت سرکوبگر تنها با نیروهای نظامی، زندان و اسلحه دوام نمی‌آورد؛ همکاری آگاهانه کسانی که منافع خود را در ادامه سرکوب می‌بینند نیز می‌تواند به ماندگاری آن کمک کند.

در واقع، این افراد با کمک به اجرای سیاست‌های سرکوبگرانه، نه‌تنها از قدرت موجود سود می‌برند، بلکه به حفظ همان ساختاری کمک می‌کنند که حقوق مردم را محدود کرده است.

در این ویدیو دو موقعیت متفاوت را بررسی کردیم؛ انسان‌هایی که فقر و تهدید، اختیارشان را محدود کرده و کسانی که با اختیار بیشتر، آگاهانه از همکاری در سرکوب منفعت می‌برند. این دو گروه را نباید یکسان قضاوت کرد، اما باید شناخت که چگونه حکومت‌های سرکوبگر می‌توانند از هر دو نوع همکاری برای حفظ قدرت استفاده کنند.

به همین دلیل، برای کاهش چنین وابستگی‌هایی، تقویت حمایت متقابل، اعتماد اجتماعی و همکاری میان خود مردم اهمیت زیادی دارد.